Μια νίκη για την ιδιωτικότητα

Στις 22 Νοεμβρίου 2022, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), αποφάσισε ότι η διάταξη που περιλαμβάνεται στην Οδηγία 2018/843 (γνωστή και ως 5η Οδηγία κατά της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας) σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι πληροφορίες σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους των εταιρειών που έχουν συσταθεί εντός της δικαιοδοσίας τους θα πρέπει να είναι προσβάσιμες σε όλες τις περιπτώσεις σε οποιοδήποτε μέλος του κοινού, είναι άκυρη.

Η απόφαση του ΔΕΕ επικεντρώθηκε κυρίως στο δικαίωμα πρόσβασης στους καταλόγους πραγματικών δικαιούχων για το κοινό και τόνισε ότι αυτό το δικαίωμα παρεμβαίνει σοβαρά στα θεμελιώδη δικαιώματα του σεβασμού της ιδιωτικότητας και της προστασίας προσωπικών δεδομένων σύμφωνα με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Το ΔΕΕ προχώρησε να δηλώσει ότι οι πληροφορίες που διατίθενται στο κοινό επιτρέπουν σε έναν ενδεχομένως απεριόριστο αριθμό ατόμων να μάθουν για την υλική και οικονομική κατάσταση ενός πραγματικού δικαιούχου. Επιπλέον, οι πιθανές συνέπειες για τους δικαιούχους που προκύπτουν από ενδεχόμενη κακοποίηση των προσωπικών τους δεδομένων επιδεινώνονται από το γεγονός ότι, μόλις τα δεδομένα έχουν καταστεί διαθέσιμα στο ευρύ κοινό, μπορούν να συμβουλεύονται ελεύθερα και να διαμοιράζονται.

Ως άμεση αντίδραση στην παραπάνω απόφαση του ΔΕΕ, ορισμένα κράτη μέλη και συγκεκριμένα η Κύπρος, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία, έχουν αναστείλει την δημόσια πρόσβαση στους Καταλόγους Πραγματικών Δικαιούχων τους.

Στην περίπτωση της Κύπρου, οι υποχρεωμένοι φορείς (όπως ορίζεται στον Κυπριακό Νόμο κατά της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας), οι οποίοι περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων δικηγόρους, ανεξάρτητους νομικούς συμβούλους, παρόχους διοικητικών υπηρεσιών που παρέχουν υπηρεσίες fiduciary, τράπεζες, ελεγκτές, φορολογικούς συμβούλους κ.λπ., μπορούν να ζητήσουν από τον Έφορο Εταιρειών να τους παρέχει τέτοιες πληροφορίες στο πλαίσιο της εκτέλεσης της δέουσας επιμέλειας των πελατών τους, για παράδειγμα κατά την ένταξη ενός πελάτη. Οι ανωτέρω υποχρεωμένοι φορείς, προκειμένου να αποκτήσουν τέτοιες πληροφορίες, θα χρειαστεί να υποβάλουν δήλωση στον Έφορο Εταιρειών, επιβεβαιώνοντας ότι ο λόγος για την αίτηση αυτών των πληροφοριών είναι η συμμόρφωση με την νομική τους υποχρέωση να εκτελέσουν δέουσα επιμέλεια στους πελάτες/πραγματικούς δικαιούχους τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νόμου. Η δήλωση θα εξεταστεί με τη σειρά της από τον Έφορο Εταιρειών, ο οποίος θα αποφασίσει αν θα αποκαλύψει ή όχι τις εν λόγω πληροφορίες. Στην ουσία, το αίτημα για την παροχή τέτοιας δήλωσης από τους υποχρεωμένους φορείς διασφαλίζει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας των δεδομένων, διασφαλίζοντας ότι αυτά θα απελευθερωθούν μόνο σε εκείνους που έχουν νομικά δικαιώματα πρόσβασης σε αυτά.

Στην πράξη, οι πληροφορίες σχετικά με τους Πραγματικούς Δικαιούχους θα συνεχίσουν να καταγράφονται στον Έφορο Εταιρειών ΑΛΛΑ οι πληροφορίες δεν θα είναι προσβάσιμες στο ευρύ κοινό όπως ήταν μέχρι τώρα, κάτι που είναι τελικά μια νίκη για το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα.